---

روزهای پیش رو برای تعیین وضعیت نظام بانکی کشور و جهت گیری نوین آن با «صدور مجوز عرضه سهام بانکها در بورس» و عملیاتی شدن آن، با اهمیت خواهد بود.
در حالی که با ابلاغیه اجرای اصل 44 قانون اساسی، بانکهای عامل کشور در صدر اصل 44 قرار گرفته و با واگذاری 80 درصد سهام آنها به بخش خصوصی نیز موافقت شده، اما در این مهمترین محور اصلاح ساختاری اقتصاد کشور، چالشهای بسیار با اهمیت نهفته و در پیش روست که در صورت بی توجهی، مخاطرات جدی را در حوزه خصوصی سازی نظام بانکی رقم خواهد زد.

ناکارآمدی، پایین بودن بهره وری، عادت به مکانیسم نرخهای بالای دریافتی سود، نبود نیرو و استعدادهای انسانی برجسته و صاحب نظر، ناتوانی در بازگرداندن منابع تخصیص یافته، یکسان بودن نرخ سود برای بخشهای مولد و غیرمولد کشور، عدم ایفای نقش لازم و مؤثر در کنترل نقدینگی و بسیاری موارد دیگر همگی نشان از این دارد که این بنگاههای اقتصادی- بانکها- که اصالتاً ماهیتی خصوصی دارند، اما در تصدی گری دولتی بدین شکل و ساختار گردن نهاده اند، به عنوان مهمترین معضل اصلاح ساختار اقتصادی کشور همچنان خودنمایی می کنند.

شروع واگذاری سهام بانکهای عامل در بازار بورس و سرمایه کشور بدون تردید اتفاق فرخنده ای است، اما چگونگی شکل گیری این فرآیند موضوع بسیار با اهمیتی است.
دکتر مستخدمین حسینی در ارتباط با چگونگی واگذاری سهام بانکهای عامل کشور که در مسیر ورود به بازار بورس و سرمایه قرار گرفته اند، می گوید: ورود بانکها به عرصه بازار سرمایه با ورود دیگر بنگاههای اقتصادی که محصول تولید می کنند بسیار متفاوت است و به دلیل اینکه مؤسسات پولی و مالی (بانکها) در حقیقت نقش واسطه گری مالی را به عهده دارند و مانند دیگر بنگاههای اقتصادی محصول فیزیکی که قابل رویت باشد ندارند، به همین دلیل واگذاری سهام بانکها از حساسیت بالایی برخوردار است.

وی می افزاید: برای واگذاری سهام بانکها باید اطلاعات دقیق و شفافی از گزارشهای مالی بانکها، مطالبات معوق یا سررسید، تعهدات و... در اختیار فعالان بازار سرمایه قرار گیرد و بعد از بررسی این اطلاعات فعالان تصمیم بگیرند سهام را عرضه کنند یا خیر.وی ادامه می دهد: به اعتقاد من در حال حاضر برای عرضه سهام بانکها نباید عجله کرد، باید در یک فضای آرام اقتصادی همان طور که گفتم اطلاعات دقیق و شفاف به فعالان بازار بورس داده شود و آنها نیز با تجزیه و تحلیل مناسب و دقیق و با گرفتن جواب سؤالات خود از واگذارکننده (دولت) اقدام به عرضه سهام در بازار بورس کنند.وی اظهار می دارد: البته واگذاری سهام بانکها در اولین مرحله قرار است تا پنج درصد انجام شود و بخش خصوصی سهمی در اداره و مدیریت آن نخواهد داشت، اما به دلایلی که بیان شد باید برای این میزان واگذاری هم ابهامها برطرف شود چون در ایران برای اولین بار است یک بنگاه واسطه گری مالی واگذار می شود، بنابراین نباید جای هیچ گونه شبهه و سؤال باقی گذاشت.

وی در مورد عدم حضور سهامداران و سرمایه گذاران خارجی در فروش بیش از یک میلیارد دلار سهام شرکت بورس و پیش بینی چگونگی فروش سهام بانکها می گوید: حضور سهامداران جزء و سرمایه گذاران خارجی برای خرید سهام به فضای کسب و کار و اقتصادی جامعه ای بستگی دارد که قرار است در آن سهام عرضه شود.وی اظهار می دارد: متأسفانه در حال حاضر وضعیت در بازار بورس کشور به گونه ای است که وقتی سهامی مانند مس، فولاد و... عرضه می شود شرکتهای سرمایه گذاری بزرگ سهام خود را با قیمت پایین تر از قیمت واقعی عرضه می کنند و با تأمین نقدینگی مورد نیاز سهامی را که عرضه می شود خریداری می کنند، در حقیقت به نوعی در بازار سرمایه جابه جایی سرمایه انجام شده و هیچ گونه پول تازه ای به بازار بورس و یا سرمایه تزریق نمی شود.دکتر مستخدمین حسینی تصریح می کند: این روند جابه جایی درست نیست، زیرا بازار سرمایه و بورس باید به گونه ای باشد که تعداد سهامداران افزایش یابد و مردم و سرمایه گذاران جدید وارد این مجموعه شوند.

وی ادامه می دهد: کارشناسان مالی و پولی بازار بورس کنونی را بازاری با نشاط نمی دانند، زیرا بازار خرید و فروش اغلب سهام رونق ندارد و در حالت رکود است و تنها سهامی که خریدار دارد سهام عرضه شده در قالب اصل 44 است که آنها نیز به گونه ای که گفته شد خریداری می شوند، یعنی در حقیقت شرکتهای سرمایه گذاری حرفه ای خریدار این نوع سهام هستند.
کارشناس پولی و بانکی درباره بحران هویت حاکم بر نظام بانکی کشور یعنی ماندن بین بانکداری متعارف و بانکداری بدون ربا و واگذاری سهام آنها در چنین شرایطی اظهار می دارد: متأسفانه نظام بانکداری کشور ما دچار چنین بحران هویتی است، یعنی در حقیقت دچار بیماری و بلاتکلیفی است که ابتدا باید این بیماری علاج و سپس اقدام به واگذاری سهام آنها شود.

وی می افزاید: در حال حاضر دو کار گروه در نهاد ریاست جمهوری مشغول فعالیت در زمینه تحولات رفتاری و وظایف بانکها هستند، اگر نتیجه تحقیقات و فعالیتهای این کار گروه زودتر روشن و اعلام شود بعد در مورد واگذاری سهام بانکها تصمیم گیری شود به نظر می رسد وضعیت واگذاریها روشن و شفاف تر خواهد بود. یعنی عرضه سهام بانکها زمانی با استقبال مواجه می شود که در زمینه فعالیتهای بانکی ابهامی وجود نداشته و سودآوری آنها نیز معلوم و مشخص باشد.دکتر مستخدمین حسینی در مورد سخنان اخیر مدیر سازمان خصوصی سازی مبنی بر واگذاری سهام دولتی ها به شبه دولتی ها در صورت عدم وجود خریداران بخش خصوصی و خارجی می گوید: متأسفانه تا زمانی که فضای امنیتی، روانی و مدیریتی برای حضور بخش خصوصی و یا سرمایه گذاران خارجی مهیا نشود وضعیت واگذاری سهام به این طریق ادامه پیدا خواهد کرد.

وی تأکید می کند: بخش خصوصی و سرمایه گذار خارجی نیازمند فضای اطمینان بخش اقتصادی است، بنابراین اگر می خواهیم تصدی گری دولت را کاهش دهیم باید این فضا را مهیا کنیم تا حضور بخش خصوصی احساس و هر روز پررنگ تر شود.وی در مورد مصوبه اخیر مجلس در ارتباط با افزایش سرمایه 150 هزار میلیارد ریالی بانکها اظهار می دارد: این یکی از مصوبات مثبتی است که می تواند در راستای اصلاح ساختار بانکی و در جهت واگذاری سهام بانکها انجام شود، زیرا طی سالهای اخیر دولت بزرگترین بدهکار بانکها بوده است.
وی می افزاید: بر این اساس دولت می تواند بخشی از بدهی خود به بانکها را پرداخت کند و بانکها نیز بدین طریق اصلاح سرمایه کرده، منابع خود را افزایش داده و تجهیز کنند و این منابع را در راستای اعطای تسهیلات برای سرمایه گذاری، رفع بیکاری و ایجاد اشتغال به کار بیندازند