---

بانک قرض الحسنه و صندوق مهر رضا؟




ناصر ایمانی



اولین مصوبه دولت نهم در کنار مضجع شریف رضوی، تاسیس صندوقی بنام مهر امام رضا بود. ماموریت اصلی این صندوق، اعطای وام قرض الحسنه برای امر ازدواج و اشتغال و مسکن عنوان شد.

گو اینکه دولت نهم اساساً اهتمام ویژه ای به امر "وام دادن" دارد و گره بسیاری از مشکلات اقتصادی را در اعطای وام های کم با بهره پایین می داند. این صندوق بسرعت تشکیلاتی را نیز در استانهای دیگر برقرار کرد و تا چندی قبل، اخباری از آن مبنی بر اعطای وام های مختلف در رسانه ها منتشر می شد . با گذشت دو سال از فعالیت این صندوق، تحول قابل توجهی در بالا رفتن آمار ازدواج باید مشاهده می شد. اما با گذشت دو سال از فعالیت این صندوق، تحول قابل توجهی در بالا رفتن آمار ازدواج و کاهش آمار طلاق در کشور مشاهده نشد زیرا بطور طبیعی، اعطای وام ازدواج می باید بسرعت آثار اجرای خود را ـ برخلاف وام های اشتغال زا ـ به نمایش بگذارد.

در خصوص وام های مسکن نیز، سیاست اعطای وام مسکن، نه تنها به خانه دار شدن افراد نیازمند نیانجامید، بلکه رییس جمهور محترم صریحاً اعلام کردند که اعطای وام های بانک مسکن اشتباه بوده و یکی از عوامل افزایش شدید نرخ مسکن، ایجاد توقع انتظاری بود که موجب افزایش قیمت ملک شد. بدین ترتیب با توجه به افزایش قیمت خانه، اعطای این وام ها توسط صندوق مهر رضا و یا بانک مسکن، عملاً تاثیری نخواهد داشت بلکه بعکس موجب افزایش نقدینگی و بالاتر رفتن بیشر بهای مسکن هم شد.

در این میان، و در حالی که فعالیت صندوق مهر امام رضا (ع) در چند ماه گذشته با اطلاع رسانی ضعیف همراه بود و اطلاع چندانی از میزان فعالیت های آن و تاثیر این فعالیت ها در اجتماع نداشتیم، ناگهان هفته گذشته، دولت از تاسیس یک بانک جدید به نام بانک قرض الحسنه خبر داد ! بانکی که ماموریت اصلی آن بر طبق اعلام وزیر اقتصاد و دارایی، همان ماموریت های صندوق مهر رضا است! یعنی اعطای وام های قرض الحسنه با بهره کم برای امر ازدواج و مسکن و نیازهای دیگر مردم.

هنوز مسوولان مربوطه اعلام نکرده اند که تاسیس دو تشکیلات مالی با اهداف مشابه به چه منظور است و سرنوشت صندوق مهر رضا از این پس چگونه خواهد بود و آیا این صندوق بزودی منحل خواهد شد یا نه؟ و اساساً چرا دستگاه عظیم بانکی فعلی کشور، قادر به اعطای وام های قرض الحسنه نبوده و چرا راهکاری برای اصلاح مشکلات بانکها برای فعال شدن در این عرصه وجود نداشت تا دولت مجبور شود تا بانکی به همین منظور (و اکثراً در همان شعب بانکهای فعلی!) تاسیس کند.

از سوی دیگر این اقدام دولت به کم رنگ شدن فعالیت صندوق های مردمی قرض الحسنه و تعطیلی آنها که نهاد غیر دولتی مالی بودند، می انجامد. آیا هدف جنبی تاسیس بانک قرض الحسنه، تعطیل شدن صندوق های قرض الحسنه و اعلام تلویحی صندوق مهر رضا است؟ باید منتظر بود و پاسخ این سوال ها را نه از زبان مسوولان بلکه در عرصه اجتماع ملاحظه کرد